Wzniosłe i zwyczajne

Bogdan Gancarz

|

Gość Krakowski 29/2020

publikacja 16.07.2020 00:00

Podążał za nim, z aparatem fotograficznym w ręce, przez prawie 50 lat. Wykonał niemal milion fotografii. 189 z nich, wybranych z krakowskich czasów papieża Adam Bujak prezentuje teraz w Arsenale Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie.

– Ten portret wykonałem w 1967 r. w obecnej sali Okna Papieskiego Pałacu Arcybiskupów Krakowskich, po ingresie kardynalskim do katedry – wspomina autor ekspozycji. – Ten portret wykonałem w 1967 r. w obecnej sali Okna Papieskiego Pałacu Arcybiskupów Krakowskich, po ingresie kardynalskim do katedry – wspomina autor ekspozycji.
Bogdan Gancarz /Foto Gość

Wystawa jest jednym z elementów obchodów 100. rocznicy urodzin Jana Pa- wła II. – Towarzyszyłem mu z obiektywem przez kilkadziesiąt lat. Pierwsze, niezachowane zdjęcia wykonałem w 1958 r., mając 16 lat. Jego dokumentalistą stałem się zaś z potrzeby serca, z synowskiego niejako przylgnięcia. Nikt mnie o to nie prosił ani o to nie zabiegał – wspomina A. Bujak. – Każde spotkanie z nim powodowało we mnie jakieś niezwykłe uwznioślenie. Jego słowa wprowadzały człowieka w świąteczną atmosferę nawet w najzwyklejszy dzień – dodaje fotograf.

78-letni obecnie artysta, autor ponad 150 albumów fotograficznych, opublikowanych w większości przez wydawnictwo Biały Kruk, wykonał w sumie – według swoich wyliczeń – około miliona zdjęć Karola Wojtyły, a później Jana Pa- wła II. Kilkadziesiąt tysięcy z nich pochodzi z okresu krakowskich lat przyszłego papieża. Na tym właśnie czasie skoncentrowano się przy tworzeniu wystawy, pokazując na końcu także wizyty w ukochanym mieście, już po wyborze na Stolicę Piotrową. – Te zdjęcia pokazują siłę duchową kard. Wojtyły, sprzężoną z siłą duchową miasta, gdzie był arcybiskupem. Chciałbym, żeby tę siłę zobaczyli ludzie, którzy nie zdają sobie sprawy, że takie wielkie wydarzenia miały miejsce w Krakowie – opowiada A. Bujak.

Prezentowane na wystawie zestawy zdjęć nie były do tej pory szerzej znane, gdyż nie publikowano ich w całości. – Fotografie A. Bujaka tworzą zarówno studium postaci kard. Wojtyły, jak i reportaż z życia Krakowa lat 60. i 70. XX w., gdzie kształtowała się wiara przyszłego świętego Kościoła katolickiego, i gdzie – jak podkreślał – każdy kamień i cegła były mu drogie – mówi prof. Andrzej Szczerski, dyrektor Muzeum Narodowego w Krakowie, którego częścią jest Muzeum Książąt Czartoryskich. Fotograf starał się pokazać metropolitę krakowskiego na czarno-białych w większości zdjęciach, zarówno w chwilach ważnych dla Krakowa i całego kraju, jak i przy „gospodarskich” wizytach, a także w zaciszu prywatnym. Pierwsze z zachowanych zdjęć pochodzą z ingresu arcybiskupiego K. Wojtyły do katedry wawelskiej 8 marca 1964 roku.

– Widać na nich nie tylko nowego metropolitę w zdobionym białym futerkiem stroju, zwanym cappa magna, lecz także m.in. ks. Franciszka Macharskiego, wówczas jeszcze zwykłego kapłana – pokazuje fotograf. Duże wrażenie robią fotografie z krakowskich obchodów milenijnych w 1966 roku. – Symbolizują siłę Kościoła w dziejach narodu. Z jednej strony wewnątrz katedry wawelskiej widać hierarchów: abp. Wojtyłę, prymasa Wyszyńskiego, abp. Baraniaka i kard. Kominka, z drugiej – średniowieczną włócznię św. Maurycego, niesioną w procesji z Wawelu na Skałkę, z trzeciej zaś nadzieję narodu – gromadę dzieci otaczających abp. Wojtyłę – mówi A. Bujak.

Chwałę dawnej Polski przypominają z kolei fotografie z drugiego pogrzebu w katedrze wawelskiej króla Kazimierza Jagiellończyka i królowej Elżbiety Rakuszanki w 1973 r. oraz z poprzedzających je badań szczątków pary monarszej. Na twarzy kard. Wojtyły, patrzącego w otwarty grób króla Kazimierza, widać namysł nad polską przeszłością. Przykładem troski o rozwój archidiecezji jest zaś cykl fotografii z lat 1969–1977, z budowy pierwszego kościoła w Nowej Hucie, czyli Arki Pana w Bieńczycach. Na zdjęciu z 1975 r. widać, jak metropolita chodzi wraz z architektem Wojciechem Pietrzykiem po dachu jeszcze niegotowej świątyni. Wzruszająca jest też fotografia wykonana w 1977 r. przed katedrą wawelską, na której metropolita krakowski pochyla się nad małym dzieckiem, przywiezionym przez mamę na uroczystość ku czci św. Stanisława. Ekspozycji towarzyszy obszerny katalog oraz akcja „Takim go pamiętam”. Dzięki niej osoby, które nadeślą do 8 listopada posiadane przez siebie zdjęcia związane z Karolem Wojtyłą/Janem Pawłem II, szczególnie te będące pamiątką osobistych spotkań lub uczestnictwa w wydarzeniach, w których on brał udział, przyczynią się do stworzenia ściany wspomnień w przestrzeni wystawy fotografii A. Bujaka.

Zeskanowane zdjęcia, opatrzone opisem, gdzie zostały zrobione, w jakiej sytuacji, jakie emocje im towarzyszyły, można nadsyłać na adres: rokjp2@mnk.pl. Organizatorzy proszą także o zapoznanie się na stronie www.mnk.pl z regulaminem akcji. Wystawę „Karol Kardynał Wojtyła. Fotografie Adama Bujaka”, której kuratorem jest Magdalena Święch, można oglądać do 29 listopada w budynku Arsenału Muzeum Książąt Czartoryskich (ul. Pijarska 8). Ze względów epidemicznych może ją zwiedzać jednocześnie co najwyżej 20 osób.