Nowy numer 49/2020 Archiwum

Wśród starych znajomych

Małopolskie cmentarze. Opisując nagrobki na małopolskich cmentarzach, wybiera się zazwyczaj te znane – krakowskie Rakowice i Salwator czy zakopiański Pęksów Brzyzek. Tymczasem wiele ciekawych mogił i historii można znaleźć także w innych miejscach Małopolski.

– Jej grób był długo zapomniany, dziś możemy go odnaleźć dzięki skromnej tabliczce, ufundowanej przez Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Niepołomickiej – mówi nasz kolega redakcyjny Miłosz Kluba, mieszkaniec Niepołomic. Niekiedy niewielkie cmentarze są świadectwem długotrwałej historii rodzinnej. Na cmentarzu w Biskupicach koło Wieliczki znajdują się kamienne nagrobki Turchanów. Świadczą o 250-letniej obecności tutaj owej rodziny, być może pochodzenia tatarskiego. W najstarszym z grobów spoczywa Stanisław Turchan (1808–1879). – Był wnukiem Mikołaja, o którym wspomina najstarsza wzmianka dotycząca naszej rodziny w biskupickich księgach parafialnych z połowy XVIII w. – mówi Marek Turchan, przedsiębiorca z podwielickiego Mietniowa. – Na cmentarzu biskupickim pochowano również m.in. Jana Turchana (1849–1922), Katarzynę Turchan (1853–1909) i bł. o. Narcyza Jana Turchana (1879–1942), franciszkanina reformatę, męczennika za wiarę, zamordowanego przez Niemców w obozie w Dachau. Te groby to swoista księga pamięci naszej rodziny – dodaje.

Niestrudzeni poszukiwacze

Kopalnią wiedzy o ciekawych cmentarzach Małopolski jest forum internetowe „Eksploratorzy” (www.eksploratorzy.com.pl). Grono pasjonatów umieszcza tam zdjęcia i opisy starych pałaców, dworów, fabryk i cmentarzy z całej Polski. Forum administrują Jarosław, prawnik i przedsiębiorca z Bielska-Białej, od kilku tygodni na stałe w Krakowie, i Leszek, dentysta z Dąbrowy Górniczej. – Moja rodzina pochodzi z Zaolzia. Ja urodziłem się w Cieszynie. Historia pasjonowała mnie od dawna. Cmentarzami zainteresowała mnie babcia. Mieszkała w Cieszynie blisko cmentarza ewangelickiego (nasza rodzina jest ewangelicka). Oprowadzała mnie po nim, opowiadając historie pochowanych tam osób – mówi Jarosław Żurek, administrator forum. – Szukamy wraz z żoną przede wszystkim cmentarzy opuszczonych, gdzie czas zatrzymał się podwójnie. Raz w chwili śmierci danej osoby, a dwa, gdy jej grób uległ zapomnieniu. – Nasza córka licealistka pyta czasem: „Po co łazicie po tych chaszczach?”. Bo chcemy ożywić pamięć o zapomnianych – mówi J. Żurek. Wśród forumowiczów są ludzie różnych zawodów: uczeni, prawnicy, górnicy, budowlańcy, ochroniarz. – Spotykamy się także towarzyszko, organizując w Rybniku „ognisko pod hałdą” – mówi administrator forum. Bardzo aktywną jego uczestniczką jest Karolina Kot, młoda lekarka z Sosnowca, o małopolskich korzeniach. – Na co dzień pracuję w szpitalu miejskim oraz w hospicjum. Spotykam się ze śmiercią twarzą w twarz i nadal nie mogę się z nią oswoić. Od dziecka nosiłam w sobie jakąś szczególną słabość do wszelakich zapomnianych miejsc pochówków i grobów. Prawdopodobnie przyczyną wszystkiego była książka profesora Wiktora Zina „Piękno utracone”, którą jako kilkulatka przeglądałam namiętnie. Była w niej opisana eksploracja krypt pod krakowskim kościołem Mariackim. Od tamtego czasu uwielbiałam wizyty na cmentarzach i zawsze czułam się wśród grobów jak pośród starych znajomych, którzy witają mnie z uśmiechem i radością – mówi. – Swoista „pogoń” za zmarłymi, szukanie ich zapomnianych grobów po zaroślach pomaga mi w pracy zawodowej. Pozwala oswoić się ze śmiercią. Często trafiam w dane miejsce przez dziwny zbieg okoliczności. A to powoduje, że jeszcze zacieklej szukam dalej, bo czuję, że to naprawdę ma sens. Informację o lokalizacji grobów zamieszczam w internecie, gdzie się tylko da, żeby jak najwięcej osób o nich przeczytało i jak najwięcej pamiętało. Na wyprawy jeździ z mężem, często w miejsca, gdzie „diabeł mówi dobranoc”. Nie zrażają jej ani skwar, ani mróz. Dzięki niej i innym uczestnikom forum Małopolanie mogą zapoznać się m.in. z cmentarzami już nieczynnymi, np. „cholerycznymi”, jak i tymi, gdzie wciąż chowa się zmarłych, a mają ciekawe stare nagrobki (Chrzanów, Dobczyce, Gdów, Rabka, Świątniki Górne, Lanckorona).

« 1 2 »
oceń artykuł Pobieranie..

Wyraź swoją opinię

napisz do redakcji:

gosc@gosc.pl

podziel się

Polecane filmy

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama