Nowy numer 3/2021 Archiwum

Maryja w arcydziełach

Do Muzeum Narodowego przyjechały bezcenne dzieła. Będą swoistą katechezą dla uczestników ŚDM.

Udostępniona 24 czerwca wystawa „Maria Mater Misericordiae” („Maryja Matka Miłosierdzia”), przygotowana we współpracy z watykańską Fundacją Jana Pawła II dla Młodzieży, jest oficjalną imprezą Światowych Dni Młodzieży. Można powiedzieć, że myśmy je już zaczęli – mówi prof. Andrzej Betlej, dyrektor Muzeum Narodowego.


Zaprezentowano 90 obrazów, rzeźb i grafik, stworzonych od XII do XVIII wieku, głównie ze zbiorów włoskich, w tym watykańskich. Nigdy do tej pory nie były pokazywane w Krakowie.


– Odwiedzający wystawę mogą obejrzeć liczne przedstawienia Matki Bożej w płaszczu opiekuńczym, Bogurodzicy karmiącej Dzieciątko, Matki Bożej Czułej (Eleusy), Piety, czyli Maryi Współodkupicielki opłakującej Jezusa zdjętego z krzyża, i Maryi Orantki, modlącej się w intencji wszystkich ludzi. Eksponaty zostały wybrane w taki sposób, aby pokazać różne adaptacje tych ujęć tematycznych, wynikające z czasu powstania dzieł oraz ich konkretnego przeznaczenia: obrazy ołtarzowe, obrazy i rzeźby do prywatnej dewocji, sztandary używane w trakcie procesji – dodaje dyrektor MNK.


Tematyka wystawy nie jest przypadkowa. Nawiązuje m.in. do ogłoszonego przez papieża Jubileuszowego Roku Miłosierdzia. Dlatego wybrano wizerunki Maryi, wykonane przez artystów włoskich, niderlandzkich, francuskich i niemieckich, przedstawiające Ją zarówno jako pełną miłosierdzia dla ludzi, jak i orędującą dla nich o Boże miłosierdzie.


– Dzisiaj wiele osób kojarzy Boże miłosierdzie przede wszystkim z obrazem Chrystusa z Łagiewnik, tymczasem co najmniej od XII wieku idea ta była personifikowana przez Matkę Bożą – twierdzi prof. Piotr Krasny, który wraz z prof. Giovannim Morellim jest współkuratorem wystawy.


Pokazane wizerunki łączą piękno z przekazem teologicznym. Na wystawie można zobaczyć m.in. cykl grafik Albrechta Dürera, rzeźbę Donatella, obrazy Andrei Mantegny, Barnaby da Modeny, Hansa Memlinga, Giotta di Bondone i Francisca de Zurbarána, mozaiki o rodowodzie bizantyńskim.


Niezwykłe wrażenie robi namalowany na desce XIV-wieczny obraz Barnaby da Modeny „Maryja Matka Miłosierdzia”. Malowidło zamówiło genueńskie Bractwo Miłosierdzia w podzięce za uchronienie miasta od zarazy morowej w 1372 r. Umieszczony w ołtarzu brackim w kościele Santa Maria dei Servi obraz zasłynął licznymi cudami. Matka Boża rozpościera na nim swój płaszcz opiekuńczy nad tłumem genueńczyków. Na płaszczu Maryi łamią się wystrzeliwane przez aniołów gniewu strzały, symbolizujące morowe powietrze.


W wyobrażeniach malarskich Maryja nie zawsze ogranicza się jedynie do okrywania płaszczem przed nieszczęściami. Namalowana na przełomie XV i XVI w. przez Balda De’ Serofini „Matka Boża Wspomożycielka” gromi pałką diabła, który nie chce Jej oddać dziecka zabranego wcześniej matce.
Niektóre dzieła mają ciekawą formę. Wizerunek Maryi pędzla Giorgia Vasariego namalowany jest na sztandarze brackim z Arezzo, obraz Rubensa „Wniebowzięcie Maryi” stał się z kolei wzorem dla XVII-wiecznego gobelinu flamandzkiego o wysokości 5 m i szerokości 3,5 m. Nie rozmiary decydują jednak o klasie obrazu. Pokazane na wystawie dzieła Memlinga i Mantegny zachwycają mistrzostwem, choć są niewielkie.


Uzupełnieniem wystawy jest kilka dzieł ze zbiorów polskich: XIV-wieczna Madonna szafkowa z kościoła w Klonówce, znajdująca się obecnie w Muzeum Diecezjalnym w Pelplinie, „Matka Boża Różańcowa adorowana przez kartuzów” Francisca de Zurbarána (1598–1664), należąca do Fundacji im. Raczyńskich przy Muzeum Narodowym w Poznaniu, wykonana przez Franciszka Olędzkiego (zm. 1792) rzeźba Matki Bożej Łaskawej z kościoła dominikanów w Podkamieniu, obecnie w kościele św. Jacka w Warszawie, rzeźbiona Pieta z przełomu XIV i XV w. z kościoła św. Barbary w Krakowie, „Imago Pietatis” Giovanniego Battisty Cimy de Conegliano (1460–1518) z Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie oraz XV-wieczny obraz „Misericordia Domini” z parafii św. Anny w Krakowie.


Nie wszystkie ciekawe krakowskie przedstawienia maryjne mogły być pokazane na wystawie. Goście muzeum i pielgrzymi ŚDM dostaną jednak mapkę, która poprowadzi ich szlakiem wizerunków Matki Bożej Miłosierdzia w Krakowie.
Z plastycznej formy zachęty do duchowego przeżywania ŚDM zadowolony jest kard. Stanisław Dziwisz. – Jestem głęboko przekonany, że ta wystawa pozostawi w naszym mieście wspaniałe owoce nadziei dla ludzi młodych i starszych, każdego wierzącego, ale i poszukującego Boga także – stwierdził metropolita.


– Młodzi kochają piękno. Przekonaliśmy się o tym, organizując w 1993 r. w Denver pierwszą wystawę plastyczną z okazji Światowych Dni Młodzieży. Od tej pory robimy to co roku. Wystawy są dla młodych kolejną katechezą – dodał dr Marcello Bedeschi, prezes Fundacji Jana Pawła II dla Młodzieży.


Wystawę, odbywającą się pod patronatem honorowym Prezydenta Rzeczypospolitej, będzie można oglądać w Gmachu Głównym Muzeum Narodowego w Krakowie 
(al. 3 Maja 1) do 9 października.•

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Wyraź swoją opinię

napisz do redakcji:

gosc@gosc.pl

podziel się

Polecane filmy

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama