Nowy Numer 38/2020 Archiwum

Wymyślony zamek

Fantazyjna budowla na obrzeżach Trzebini znów zmieni właściciela. XIX-wieczny młoszowski pałac wraz z parkiem należeć będzie do krakowskiej Akademii Górniczo-Hutniczej.

Obiekt, położony pięknie na wzniesieniu, w rozległym parku, tuż przy drodze z Krakowa do Katowic, przyciąga oczy licznych gości. Wygląda – wraz z basztami i bramami – jak stare zamczysko. Tymczasem został wybudowany przez właściciela Młoszowej Juliusza Florkiewicza dopiero w II poł. XIX w.

Mistyfikacja w sztuce

– Aby dodać zamkowi uroku i tajemniczości, Juliusz stworzył mu fikcyjne dzieje, czerpiąc natchnienie z fragmentarycznie zachowanych wiadomości o przeszłości Młoszowej i jej dziedzicach, z legend podkrakowskich zamków i literatury pięknej. Z kolei dla dodania mu powagi i znaczenia uczynił go świadkiem ważnych zdarzeń historycznych dawnej Rzeczypospolitej. Legendy te zostały „udokumentowane” konkretnymi budowlami, rzeźbami, epitafiami oraz poprzez nazewnictwo poszczególnych elementów zespołu. Ów wymyślony od A do Z romantyczny zamek-pałac Florkiewicza jest jednym z najciekawszych przykładów mistyfikacji w sztuce polskiej XIX wieku – mówi Joanna Dziewulska z Polskiej Akademii Umiejętności, autorka monografii naukowej „Dzieje rodziny Florkiewiczów herbu Ozdoba z Młoszowej w XIX wieku”.

Te niegroźne dziwactwa i snobizmy właściciela Młoszowej zaowocowały jednak powstaniem zespołu budynków i pomników, który do dziś zachwyca. Do wykonania rzeźb J. Florkiewicz zaangażował Franciszka Wyspiańskiego (ojca Stanisława), który w młoszowskich pracach, m.in. w konnym pomniku króla Jana III Sobieskiego, pomnikach Kajetana Florkiewicza, św. Floriana i „Czarownicy Kaśki”, ujawnił swój niewątpliwy, ale niestety zmarnowany nałogiem talent. Nie mniejsze wrażenie niż budynki robi rozległy park. Jego powierzchnia wraz z terenami zabudowanymi liczy 17 ha. – Uważam, że najcenniejszymi elementami parku w Młoszowej są wspaniały starodrzew, w tym pomniki przyrody, jak kilkusetletnia lipa przed pałacem, oraz zachowane elementy wystroju – rzeźby i architektura ogrodowa. To właśnie w parku w pierwszej kolejności należy rozpocząć działania konserwatorskie, zabezpieczające przed dalszą degradacją substancji ogrodowej, wystroju rzeźbiarskiego i architektonicznego – mówi Anna Majbaum z Trzebini, autorka pracy naukowej „Projekt koncepcyjny rewaloryzacji założenia parkowego w Młoszowej”, obronionej w 2008 r. na krakowskim Uniwersytecie Rolniczym.

Muzeum i laboratoria

Ostatnim przedwojennym właścicielem pałacu, po Florkiewiczach i Potockich, był Jan Szembek, przedwojenny wiceminister spraw zagranicznych. Po wojnie zamek wraz z parkiem przejął Skarb Państwa. Mieściły się tu m.in. szkoła górnicza i studium nauczycielskie. Od 1998 r. pałac był własnością Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, który jednak się go zrzekł. Teraz będzie nim gospodarować AGH. Skarb Państwa zawarł już z uczelnią przedwstępną umowę sprzedaży nieruchomości. – Umowa ostateczna zostanie sporządzona po spełnieniu kilku warunków. AGH została w umowie zobowiązana do wykonania w najbliższych 3 latach działań zabezpieczających dalszą degradację zabytkowych budynków pałacowych, muru granicznego zespołu i drzewostanu parkowego. W pierwszej kolejności czekają nas wydatki na budowę systemu ogrzewania obiektów, bo istniejący nie spełnia wystarczająco swoich funkcji. Rozpoczynamy projektowanie renowacji zabytkowych zabudowań – informuje Anna Żmuda-Muszyńska, rzecznik AGH. Jak dodaje, odremontowany pałac będzie służył zadaniom statutowym uczelni. – Planujemy przeniesienie tam części naszych bogatych zbiorów muzealnych, bibliotecznych czy okazów geologicznych. Część pomieszczeń być może będzie zagospodarowana jako laboratoria i pracownie dla naszych studentów. Pałac świetnie nadaje się też na organizację konferencji naukowych, wystaw tematycznych, seminariów – dodaje rzecznik AGH. W otaczającym pałac parku odbywają się rozmaite imprezy, m.in. zakończenia kwietniowych rajdów rowerowych Kraków–Trzebinia, w których bierze udział jednorazowo ok. 1000 osób. Organizowane są tu również (od 20 lat, zawsze w czerwcu) koncerty operowe i operetkowe oraz imprezy z okazji Dni Młoszowej na przełomie czerwca i lipca. Przejęcie pałacu przez AGH niczego w tej kwestii nie zmieni. – Zespół pałacowo-parkowy będzie docelowo dostępny dla wszystkich, w tym oczywiście także dla mieszkańców okolicznych miejscowości. Ze względów bezpieczeństwa do czasu zakończenia prac remontowych i rewitalizacyjnych zostanie jednak zamknięty – mówi A. Żmuda-Muszyńska.

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Wyraź swoją opinię

napisz do redakcji:

gosc@gosc.pl

podziel się

Polecane filmy

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama