Nowy numer 42/2019 Archiwum

Zameczek nad Stradomką

Wieruszyc, gdzie stoi jedna z najpiękniejszych budowli zabytkowych Małopolski, nie ma na najpopularniejszych mapach turystycznych. Trud szukania jednak się opłaci.

Skręciwszy za Łapanowem w lewo, ku zalesionemu wzgórzu nad rzeczką Stradomką, trzeba piąć się w górę wąską drogą. Niewtajemniczeni nie będą mieli jednak pojęcia, że przeszedłszy niepozorną bramę przy drodze i minąwszy niewielki staw, zobaczą zapierający dech niezwykły widok. Naszym oczom ukazuje się przykryty dwoma gontowymi dachami stary kamienny dwór obronny z basztą, stojącego na tle drzew. Według prof. Macieja Rydla, zbudowany przez członków możnego niegdyś rodu Wieruskich, jest prawdopodobnie najstarszym istniejącym dworem w Polsce. Na jednym z kamieni wyryto datę 1531.

– Pochodzenie tego obiektu jest jednak starsze od analogicznych dworów obronnych z XVI wieku. Ściśle mówiąc, jesteśmy w dawnym zameczku rycerskim na skrzyżowaniu ważnych dróg handlowych i wojennych. Na tym wzniesieniu stał niegdyś gród strzegący wspomnianych szlaków. Około 1280 r. powstała tu pierwsza wieża murowana, potem zaś dolna sala. Były tu także wieża kapliczna i mury obwodowe. W 1531 r. zameczek rycerski został podpiwniczony i rozbudowany. W rezultacie budowla przybrała formę renesansowego dworu obronnego. Odnalazłem nieco dawnych rzeźbionych fragmentów kamiennych (z których powstanie lapidarium) świadczących o dużej klasie tej kamieniarki – mówi architekt Marek Skrzyński, obecny pan na zamku wieruszyckim.

W XVII w., po przyjściu Szwedów w czasie potopu, budowla została zrujnowana. Jej elementy posłużyły rodzinie Ołtarzewskich jako materiał do wzniesienia na początku XIX w. nowego dworu w stylu klasycystycznym, zniszczonego w 1945 r. przez ostrzał artyleryjski Armii Czerwonej. Stary dwór został zaś zdegradowany do roli spichlerza i lamusa. Służył kolejnym właścicielom z rodziny Meysnerów i Padlewskich. Po wojnie niszczał, choć w latach 60. i 70. próbowano go adaptować na rozmaite cele. – Był przez stulecia wielokrotnie atakowany. Ostatni był mój atak na Hutę im. Lenina, do której na początku lat 80. należał budynek, bym mógł go kupić. Udało się w 1983 roku – mówi M. Skrzyński.

Architekt poświęcił odbudowie pół życia. Teraz pomaga mu córka Oliwia. Przez pierwsze lata trzeba było wypompowywać wodę, wyrzucać śmieci, odbudowywać mozolnie to, co wewnątrz i na zewnątrz. Z czasem zrekonstruowano salę rycerską na dole oraz salę na I piętrze z pięknym belkowanym sufitem. – Zastałem tu właściwie pustą skorupę. Wyposażenie wnętrza, w tym kominki, zostało zaprojektowane przeze mnie w stylu epoki. Ten na pierwszym piętrze został zrobiony pod renesansowe kafle, które mam. Jest też piękny strych, wykonany w latach 60. przez Pracownię Konserwacji Zabytków. Trzeba jednak wymienić już gonty – wylicza architekt pochodzący z Konstancina pod Warszawą.

M. Skrzyński zaprojektował wiele budynków sakralnych oraz planowany łuk triumfalny w Warszawie, upamiętniający zwycięstwo nad bolszewikami w 1920 roku. Zakup dworu – zameczku w Wieruszycach był powrotem do korzeni ziemiańskich. – Do mojej rodziny należał niegdyś majątek Wradyjówka w guberni chersońskiej na Ukrainie. Dziadek Stanisław był generałem Wojska Polskiego – opowiada M. Skrzyński.

Zameczek wieruszycki nie jest udostępniany do zwiedzania na co dzień. Trzeba pilnie śledzić wiadomości o kolejnej edycji corocznego, wrześniowego Weekendu z Zabytkami Powiatu Bocheńskiego. Wówczas właściciel otwiera dla zwiedzających bramę do dawnej rezydencji Wieruskich.

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Zobacz także

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zamieszczone przez internautów komentarze są prywatnymi opiniami ich autorów i nie odzwierciedlają poglądów redakcji

Polecane filmy

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama

Sponsorowane

Https://Www.AUTOdoc.PL