Nowy numer 42/2019 Archiwum

Pierwsza warta Najjaśniejszej RP

Na to, że Kraków jako pierwszy wyszedł spod władzy zaborców, są niemi świadkowie: stara willa w Podgórzu, Wieża Ratuszowa na Rynku Głównym, niepozorny sztandar z Orłem Białym i niewielki okrągły stolik w gabinecie prezydenta Krakowa.

Miasto jest wolne

Wciąż natomiast stał austriacki posterunek w budynku odwachu (wartowni), przylegającego do Wieży Ratuszowej na Rynku Głównym. Porucznik Stawarz, kierujący akcją z Podgórza, nie przywiązywał początkowo wagi do zajęcia odwachu, skupiając się na ważniejszych obiektach wojskowych. Gdy doniesiono mu, że budynek w centralnym punkcie miasta, o dużym znaczeniu symbolicznym, nadal jest obsadzony przez żołnierzy zaborczych, wydał rozkaz jego zajęcia. Wyruszył tam kilkudziesięcioosobowy oddział pod dowództwem podporuczników Wilhelma Steca i Jana Gawrona. Dołączył do nich po drodze por. Czesław Zajączkowski. Dotarli pod odwach o godz. 11.25. Przekazanie warty przez jej austriackiego dowódcę chor. Alojzego Moslera odbyło się bez oporu. Podporucznik Gawron wpisał do księgi służbowej nazwiska żołnierzy „pierwszej warty Najjaśniejszej Rzeczypospolitej”. Ku radości tłumu krakowian zrzucono też orła austriackiego, a na budynku zawisły flagi narodowe. Z Wawelu rozległo się wtedy bicie „Zygmunta”, a przedstawiciele rzemieślników krakowskich wręczyli żołnierzom sztandar Stowarzyszenia Młodzieży Rękodzielniczej „Gwiazda” z Orłem Białym.

– To największa zachowana pamiątka związana z wyzwoleniem Krakowa. Ów rzemieślniczy sztandar stał się pierwszym sztandarem wojskowym odradzającej się Rzeczypospolitej! Był potem oficjalnym sztandarem 8. Pułku Piechoty, przemianowanego później na 13. Pułk Piechoty – mówi kustosz Nowak.

Gdy zajmowano odwach (dziś już nieistniejący – zburzono go w 1946 r.), w magistracie w Pałacu Wielopolskich trwały już rozmowy z przedstawicielami austriackiej Komendy Wojskowej z gen. Zygmuntem Benignim na czele o przekazaniu władzy. Akcja por. Stawarza nie była bowiem zawieszona w próżni.

– Wojskowe działania przygotowawcze do przejęcia władzy z rąk austriackich podjął już wcześniej płk Bolesław Roja, zaś 28 października powołano Polską Komisję Likwidacyjną, która przejęła kierownictwo polityczne w Krakowie i Galicji. Bardzo ważne było także podporządkowanie się władzom polskim dyrektora policji w Krakowie Rudolfa Krupińskiego oraz Stanisława Kolinka, dyrektora poczty, której podlegały telegrafy. 30 października urzędnicy państwowi i miejscy zebrani w gmachu „Sokoła”, uznali się za urzędników niepodległego państwa polskiego – przypomina kustosz Nowak.

Po burzliwych rozmowach gen. Benigni skapitulował przed przedstawicielami PKL oraz płk. Roją i na niewielkim, zachowanym do dziś okrągłym stoliku w gabinecie prezydenta miasta, podpisano porozumienie o przekazaniu władzy wojskowej.

W ręce polskie dostały się m.in. magazyny z bronią, umundurowaniem i żywnością, które posłużyły do ekwipowania powstających pod dowództwem mianowanego już generałem B. Roi oddziałów Wojska Polskiego. Wkrótce wyruszyły one m.in. na odsiecz Lwowa.

« 1 2 3 »
oceń artykuł Pobieranie..

Zobacz także

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zamieszczone przez internautów komentarze są prywatnymi opiniami ich autorów i nie odzwierciedlają poglądów redakcji

Polecane filmy

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama

Sponsorowane

Https://Www.AUTOdoc.PL