Nowy numer 47/2020 Archiwum

Znów będzie chronić przed złem

Kilkadziesiąt metrów od płyty krakowskiego Rynku Głównego, na poddaszu charakterystycznej, zielonej kamienicy przy pl. Mariackim 2, swój blask odzyskują dzieła sztuki. Wśród nich jest obraz MB Łaskawej, który jeszcze w tym roku ma wrócić na fasadę bazyliki.

W działającej przy parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny pracowni konserwatorskiej swój coroczny przegląd przechodzą akurat dwa obrazy. Oba mają drewniane podobrazia i dlatego po przeprowadzonej trzy lata temu konserwacji zostały umieszczone w ramach mikroklimatycznych. Współpracująca z bazyliką Mariacką dr Aleksandra Hola z Akademii Sztuk Pięknych podkreśla, że w przypadku wszystkich obiektów drewnianych bardzo ważne jest utrzymanie stałych warunków przechowywania. – Połowa problemów, jeśli chodzi o obrazy na drewnie, wynika z kiepskiej oprawy, niezrozumienia tego, jak obraz pracuje. Nawet ten, który ma 500 lat, może bardzo mocno reagować na wahania wilgotności – mówi.

Dlatego w przypadku obrazów eksponowanych np. w kościołach trzeba korzystać właśnie z ram mikroklimatycznych. Zamykają one obraz w stałym środowisku o określonej wilgotności (dobranej przez konserwatorów). Dzieła, które oglądamy w pracowni, przez pierwszy rok były monitorowane bez takich ram. – Rzeczywiście, miały tendencję, żeby pracować, żeby się zmieniać. Po założeniu ram na całe szczęście są stabilne – zapewnia A. Hola. Dodaje, że podobne rozwiązania stosują m.in. Kusthistorisches Museum w Wiedniu czy nowojorskie Metropolitan Museum. – Wszystkie wiodące instytucje z tego korzystają – podkreśla dr Hola.

Nie tylko swoje

Pracownia konserwatorska działa przy parafii Mariackiej od pół roku. 6 maja 2019 r. poświęcił ją metropolita krakowski abp Marek Jędraszewski. Przystosowanie strychu kamienicy przy pl. Mariackim do nowych zadań oraz wyposażenie pracowni były możliwe dzięki grantowi z Fundacji Paula J. Getty’ego na konserwację obrazów Hansa Süssa z Kulmbachu. Pieniądze zdobyła krakowska ASP, od lat współpracująca z parafią. Na poddaszu zamontowano profesjonalny system monitorujący warunki klimatyczne, wentylację, stanowisko do werniksowania z odciągaczem pyłów, stanowisko do wstawienia drobnych maszyn stolarskich (piła taśmowa, strug elektryczny itp.). Znalazło się tam także stanowisko do prezentacji multi- medialnych, przygotowane z myślą o przedstawianiu przebiegu prac komisjom konserwatorskim czy studentom.

– Chcielibyśmy, aby nasza działalność nie ograniczała się do zbiorów bazyliki Mariackiej – mówi kierująca pracownią Katarzyna Pakuła-Major. Obecnie w pracowni odnawiany jest np. renesansowy obraz z kościoła w Niedźwiedziu obok Słomnik. – To piękny, wysokiej klasy obraz, malowany dwustronnie – opowiada K. Pakuła-Major. Z jednej strony przedstawiono scenę pokłonu Trzech Króli, z drugiej zaś – upadek Jezusa pod krzyżem. Dokładna historia dzieła nie jest znana. Niemal zakończona jest także konserwacja malowanego na blasze obrazu bł. Michała Giedroycia z krakowskiego kościoła św. Marka. 8 czerwca był on wystawiony w bazylice Mariackiej podczas Mszy św. dziękczynnej za beatyfikację zakonnika. Prosto z prezbiterium świątyni trafił do pracowni konserwatorskiej. Odnawiane były tu także rzeźby – m.in. król Dawid z bazyliki Mariackiej, znajdujący się na co dzień w przejściu między prezbiterium a nawą główną. Być może w ręce konserwatorów trafią niedługo jeszcze inne obiekty. – Chcielibyśmy mocniej zająć się tkaninami – mamy bardzo duży zbiór ornatów i innych materiałów liturgicznych – mówi K. Pakuła-Major.

Wróci na fasadę

Tymczasem w pracowni na ukończeniu są prace nad obrazem Matki Bożej Łaskawej. Przedstawiona na nim Maryja trzyma w ręku strzały. To symbol obrony przed złem. Wizerunek został umieszczony na północnej fasadzie bazyliki (przy wylocie ul. Floriańskiej) w XVIII w., kiedy Kraków nękały zarazy. Jak przypomina ks. Dariusz Raś, proboszcz parafii Mariackiej, w ciągu zaledwie kilku lat zmarła wtedy jedna trzecia mieszkańców miasta. – Ona pomogła uwierzyć, że zaraza zamknie się w Krakowie, że nie trzeba będzie pogrzebać wszystkich – mówi o Maryi. To samo przedstawienie Maryi znajduje się także – w wersji rzeźbiarskiej – m.in. na grobowcu archiprezbiterów mariackich na cmentarzu Rakowickim. Matkę Bożą ze strzałami można także spotkać na Plantach, przy wylocie ul. Jagiellońskiej, na tyłach Collegium Novum UJ. Ma ona zresztą bardzo ciekawą historię i bywa nazywana Matką Bożą Wędrującą. W obecnym miejscu znalazła się bowiem dopiero w 1941 roku. Wcześniej stała nad bramą cmentarza parafii Mariackiej i u wylotu ul. Kapucyńskiej. Ksiądz Raś przyznaje, że „bardzo istotny, dobrze namalowany” wizerunek MB Łaskawej był mocno zniszczony.

– Wiedzieliśmy, że potrzebuje konserwacji – podkreśla. Obraz był m.in. wypłowiały – umieszczony tylko za zwykłą szybą, narażony na działanie promieni słonecznych. Aleksandra Hola przyznaje, że to „zmora dla konserwatorów”. – To zabytkowy obiekt, bardzo delikatny, który jest eksponowany na zewnątrz – wyjaśnia. Wyzwaniem były więc nie tylko sama konserwacja i przywrócenie wizerunkowi Matki Bożej dawnego wyglądu, ale także przygotowanie go do powtórnego zawieszenia na fasadzie świątyni. – Teraz będzie miał takie zabezpieczenie, że retusze, uzupełnienia i warstwa malarska nie będą płowieć – zapewnia dr Hola. Katarzyna Pakuła-Major dodaje, że obraz będzie też lepiej widoczny. Do tej pory w osłaniającej go szybie odbijała się kamienica z naprzeciwka. Ponadto, ponieważ obraz jest duży, stara szyba wymagała konstrukcji podtrzymującej poszczególne jej części. Stąd „krata”, która dodatkowo zasłaniała wizerunek Maryi. Nowa szyba będzie przejrzysta, antyrefleksyjna i nie będzie miała żadnych podziałów. Oprócz tego będzie chronić dzieło przed promieniowaniem UV. – Czeka nas jeszcze wyzwanie, żeby oprawić obraz i tę ramę zamontować. Ona jest bardzo ciężka – przyznaje K. Pakuła-Major. Stanie się to prawdopodobnie pod koniec grudnia. – Będzie to wydarzenie istotne dla parafii i dla Starego Miasta – zapowiada ks. Raś.•

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Wyraź swoją opinię

napisz do redakcji:

gosc@gosc.pl

podziel się

Polecane filmy

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama