Wręczono ją w Domu Arcybiskupów Krakowskich przy ul. Franciszkańskiej 3 po Mszy św., którą metropolita krakowski odprawił w kaplicy arcybiskupiej. W trakcie Eucharystii modlił się za wszystkich zmarłych laureatów Orła Karskiego, "żeby Pan Bóg do końca się w nich rozpoznał; za całe dobro i świętość, wielkość, jaką odbijali z Niego i pokazywali w sobie".
Kapituła Nagrody Specjalnej Orła Jana Karskiego wskazała w uzasadnieniu na zasługi kard. Rysia związane z migrantami oraz relacjami judeochrześcijańskimi. "Orzeł kieruje do niego swój lot za: otwieranie umysłu, sumienia i ramion Kościoła na »innych« od nas z powodu wiary, miłości i losu" - napisano także w uzasadnieniu przyznania nagrody, której fundatorem jest Towarzystwo Jana Karskiego. - Wielu ludzi było świadkami Zagłady, ale niewielu czuło się odpowiedzialnymi za los zabijanych, eksterminowanych ludzi. To oznacza rzeczywiście, że Jan Karski był prawdziwym - dzisiaj się mówi - liderem, przewodnikiem, kimś, kto prowadzi innych. Do tego nie potrzeba władzy, do tego potrzeba poczucia odpowiedzialności - powiedział metropolita krakowski podczas uroczystości wręczania nagrody. - [Karski] jest wzorcem dla wszystkich ludzi, ale dla chrześcijan powinien być wzorcem szczególnym. My mamy zobowiązanie szczególne, żeby chodzić śladami J. Karskiego, jego myśli, wrażliwości, a potem też działania - wspomniał także kard. Ryś.
Nagroda Orła Jana Karskiego ustanowiona została 5 maja 2000 r. przez prof. Karskiego (1914-2000), kuriera wojennego Rządu RP na Uchodźstwie, świadka Holocaustu i Sprawiedliwego wśród Narodów Świata. Fundator wyraził wolę, by nagroda ta trafiała do osób, które "godnie nad Polską potrafią się zafrasować" oraz do tych, którzy "nie będąc Polakami, dobrze Polsce życzą". Nagroda ma charakter honorowy i nie jest z nią związana żadna gratyfikacja finansowa, gdyż - jak argumentował pomysłodawca - "godność jest nieprzeliczalna na pieniądze". Symbolizuje ją statuetka Orła, którego projekt zaakceptował fundator wyróżnienia. Nagroda po raz pierwszy przyznana została w roku 2000, a jej pierwszymi laureatami byli Jacek Kuroń i ks. Józef Tischner.
Wśród laureatów w późniejszych latach byli m.in. Tadeusz Mazowiecki, pierwszy premier odrodzonej Rzeczypospolitej, bp Alfons Nossol, Oriana Fallaci, Elie Wiesel, bp Tadeusz Pieronek, kard. Stanisław Dziwisz, Instytut Hoovera, Władysław Anders, Paweł Adamowicz, wyspa Lampedusa, Adam Strzembosz i wielu innych.
Oprócz tego przyznawane są Nagrody Specjalne, których laureatami byli m. in. Walentyna Janta-Połczyńska, Aleksiej Nawalny, Wołodymyr Zełenski, ks. Adam Bonieck,i a teraz został kard. Grzegorz Ryś.
