• facebook
  • rss
  • Żyd z „Wesela”

    Bogdan Gancarz

    |

    Gość Krakowski 14/2013

    dodane 04.04.2013 00:15

    26 marca, w wieku prawie 90 lat, zmarł wybitny krakowski aktor Jerzy Nowak.

    Urodził się 23 czerwca 1923 r. w Brzesku. Już w domu rodzinnym zaraził się pasją teatralną. Jego ojciec, wysoki urzędnik państwowy, starosta na Kresach, był znanym teatromanem. Jerzy marzył o karierze aktorskiej, wybierał się na studia w Instytucie Sztuki Teatralnej. Kres tym marzeniom położyła wojna. Młody Nowak stał się wówczas żołnierzem Armii Krajowej. To doświadczenie przydało mu się później, gdy grał w filmach wojennych.

    Pan Młody

    Był właściwie aktorem samoukiem. Uczęszczał po wojnie na kursy dramatyczne przy Teatrze im. Juliusza Słowackiego, ale nie miał żadnego dyplomu. Uczył się jednak u najlepszych. Jego mistrzami byli m.in. Juliusz Osterwa, Władysław Woźnik i Halina Gallowa. Grał pod reżyserską komendą: Romana Zawistowskiego, Władysława Krzemińskiego, Konrada Swinarskiego, Zygmunta Hübnera, Lidii Zamkow, Jana Kreczmara, Jerzego Jarockiego, Tadeusza Kantora i Jerzego Grotowskiego. – Sylwetka i niepowtarzalny głos predestynowały go do ról określanych mianem „charakterystyczne”. Czyż można zapomnieć jego kreacje w „Sędziach” i „Woyzecku”, wyreżyserowanych przez Konrada Swinarskiego? Obsadzano go także wbrew zewnętrznym warunkom. Jako pierwszy uczynił to Andrzej Wajda, powierzając mu rolę Pana Młodego w „Weselu” (spektaklu teatralnym, a nie ekranizacji) – mówi Dariusz Domański, krakowski znawca teatru, autor albumu o Starym Teatrze, na którego deskach Jerzy Nowak spędził kilkadziesiąt lat.

    Dobry sąsiad

    Grywał więc Nowak zarówno zgodnie ze swym wizerunkiem, jak i wbrew niemu. Do pierwszej kategorii ról należy postać okrutnie oszukanego przez frenetyczną małżonkę starego Żyda Zuckera w dokonanej przez Wajdę filmowej adaptacji „Ziemi obiecanej”. Do drugiej – postać tragicznego kapitana w „Buncie na Caine”. Jako rasowy aktor potrafił znakomicie wykorzystać swoje emploi, ale także oderwać się od niego, tworząc na scenie czy w filmie postać całkowicie od siebie różną. Ponad 600 razy odegrał główną rolę Hersza Singera w spektaklu „Ja jestem Żyd z »Wesela«” według Romana Brandstaettera. Role Żydów zrosły się tak mocno z jego wizerunkiem aktorskim, że Steven Spielberg nie mógł uwierzyć, iż aktor jest Polakiem. Niemal do końca życia grał na scenie i w filmach. Nawet z ról epizodycznych potrafił zrobić niezapomniane kreacje. – Są artyści zamknięci w sobie i otwarci na świat. Pierwsi dopracowują swoje role w samotności, drudzy umieją współpracować z reżyserami, wzbogacając ich propozycje o swoje własne. Nowak niewątpliwie należał do tej drugiej kategorii, ponieważ był z natury człowiekiem życzliwym i umiejącym grać w zespole. To dzięki takim wielkim aktorom jak on Stary Teatr święcił przez wiele lat ogromne triumfy – zauważa D. Domański. Jerzy Nowak pozostał w ciepłej pamięci wielu krakowian. Znał go dobrze m.in. ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski. „Był zaprzyjaźniony z moją śp. babcią Janiną Isakowicz. Bardzo dobrze się znali. Mieszkał on bowiem w tej samej kamienicy przy Zyblikiewicza 5 w Krakowie, co moja rodzina. Ciągle spotykaliśmy się na podwórku. Babcia nieraz przypominała, że był on synem dr. Józefa Nowaka, prawnika i piłsudczyka, który w latach 30. był starostą w Bohorodczanach koło Stanisławowa” – napisał ks. Zaleski we wspomnieniu „Dobry sąsiad”, opublikowanym na swoim blogu. „Jawił mi się jako człowiek niezwykle skromny, często nawiązujący w swoich rozmowach do Kresów Wschodnich, gdzie poznał kulturę żydowską, ukraińską, polską, które mieszały się tam niemal w każdym miasteczku. Kiedy Anna Dymna zaczęła ściągać aktorów do różnych inicjatyw charytatywnych, to on był jednym z tych, który się na to zgodził. Jako członek jury brał udział w różnych przedstawieniach teatralnych, promował sztukę osób niepełnosprawnych. (...) W mojej pamięci pozostanie jako dobry sąsiad, patriota, człowiek starej, najlepszej daty” – dodaje ks. Zaleski.

    «« | « | 1 | » | »»
    oceń artykuł

    Zobacz także

    , aby komentować lub podaj nazwę wyświetlaną
    Gość

      Reklama

      Zapisane na później

      Pobieranie listy

      Reklama

      przewiń w dół