Nowy numer 42/2019 Archiwum

Ocaliła je wspólna moc

Tam, gdzie była szarzyzna ścian i sufitu, teraz widać wielobarwne malowidła, odkryte spod tynków lub odtworzone.

Efekty prac w hali głównej Sokoła na razie mogą zobaczyć nieliczni. Krakowianie, którzy niedługo wejdą do sali przy ul. Piłsudskiego, będą zdziwieni nowym widokiem. Przez kilkadziesiąt powojennych lat byli przyzwyczajeni do coraz bardziej szarzejących ścian. Teraz zobaczą wielobarwne wnętrze, takie, jakim w 1890 r. wymalował je Antoni Tuch, znany krakowski witrażysta i malarz dekoracyjny. Na ścianach są ozdoby i godło Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego Sokół, na stropie – orzeł biały, herb Krakowa, herby miast „sokolich”, gdzie znajdowały się niegdyś „gniazda” towarzystwa, ozdobne motywy roślinne oraz iluzjonistyczne obelkowanie.

Wypisano tam także fragmenty „Ody do młodości” Mickiewicza, m.in. „Razem, młodzi przyjaciele, w szczęściu wspólnem są wszystkich cele” oraz jedno z haseł sokolskich: „Wspólna moc tylko zdoła nas ocalić”. Można by je odnieść do przywrócenia malowideł w budynku przy ul. Piłsudskiego. Ocaliła je bowiem wspólna moc władz Sokoła, Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa, który przekazał pieniądze na odbywającą się od września ubiegłego roku renowację, i wysiłków konserwatorów. Prace (w tym także konserwację elewacji budynku) prowadziły od września 2017 r. firmy DES i AC Konserwacja Zabytków oraz zatrudnione przez nie zespoły konserwatorskie. Obiekt, wybudowany w 1889 r. według projektu Karola Knausa, w 1894 r. rozbudowany przez Teodora Talowskiego, był w kiepskim stanie.

– Przez wiele lat na mury oddziaływała m.in. wilgoć z płynących niegdyś obok Rudawy oraz Młynówki, a także z wód powodziowych. Ściany pękały, osiadały fundamenty. Drewniany strop był bardzo zniszczony, m.in. na skutek przemakania dachu. Konstrukcja była oparta na podporach kamiennych, które także były w nie najlepszym stanie – mówi Andrzej Tekielak, jeden z konserwatorów prowadzących prace. – Hala o wysokości 10 m była niegdyś największą salą gimnastyczną w dawnej Galicji. Dokonano w niej pełnej konserwacji malowideł ściennych, które niegdyś tu się znajdowały i były niewidoczne dla oka, bo przykryto je tynkami, a także zniszczyli przemalowaniami niemieccy okupanci – dodaje konserwator.

Konserwacja była niełatwa, bo trzeba było mozolnie ściągać kolejne warstwy, najtrudniej olejne. Polichromia Tucha została przemalowana przez Józefa Mehoffera. Te przemalowania zostały z kolei zniszczone przez Niemców. Na grożącym zawaleniem drewnianym suficie, o powierzchni niemal 430 m kw., pozostały jedynie resztki oryginalnych malowideł. – W trakcie prac dotarliśmy do śladów miejsc, gdzie niegdyś były herby oraz malowane iluzjonistycznie belki – mówi konserwator Tekielak. Decyzją komisji konserwatorskich postanowiono te malowidła odtworzyć w całości na wykonanym na nowo suficie. Przywrócenie dawnego wystroju nie było łatwe także z tego powodu, że zachowało się tylko jedno czarno-białe zdjęcie dokumentujące jego wygląd z końca XIX w. Efekt prac robi jednak wielkie wrażenie.

Hala zostanie oddana uroczyście do użytku w listopadzie, w czasie kulminacji obchodów 100. rocznicy odzyskania niepodległości. – Sokół bowiem był i jest nie tylko stowarzyszeniem gimnastycznym, ale i patriotycznym, działającym zgodnie z dewizą: „W zdrowym ciele zdrowy duch”. W 1910 r. na naszym zlocie, zorganizowanym w rocznicę zwycięstwa pod Grunwaldem, w tej sali została po raz pierwszy odśpiewana „Rota” Feliksa Nowowiejskiego do słów Marii Konopnickiej. Mamy nadzieję, że zabrzmi także w listopadzie – mówi Konrad Firlej, adwokat, prezes Polskiego Towarzystwa Gimanstycznego Sokół w Krakowie, które wznowiło działalność w 1990 r. i jest znane m.in. z bardzo aktywnej sekcji gimnastyczek artystycznych.

Prace renowacyjne w kolejnych częściach budynku Sokoła mają się zakończyć w 2020 roku.

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Zobacz także

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zamieszczone przez internautów komentarze są prywatnymi opiniami ich autorów i nie odzwierciedlają poglądów redakcji

Polecane filmy

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama

Sponsorowane

Https://Www.AUTOdoc.PL